Trong truyền thống văn hóa bách nghệ của người Việt, câu ca “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây – Có nghề nhớ đức Tổ Thầy khai sinh” luôn là kim chỉ nam cho mọi người thợ và chủ doanh nghiệp.
Hàng năm, đến ngày Giỗ Tổ Ngành Nghề, các nhà hát, đoàn phim, salon tóc, viện thẩm mỹ, xưởng may, công ty xây dựng và xưởng cơ khí đều trang trọng sắm sửa lễ vật dâng lên các bậc Tiên Sư – Tổ Sư – Thánh Sư để tạ ơn truyền nghề và cầu xin một năm “giữ vững tay nghề, khách hàng tín nhiệm, lộc nghề hanh thông”.
1. Tra Cứu Lịch Ngày Giỗ Tổ Nghề & Danh Hiệu Tiên Sư Của 8 Nhóm Ngành Phổ Biến Nhất
Trước khi đọc bài văn khấn cúng Tổ Nghề, người chủ lễ cần nắm rõ ngày Giỗ Tổ và danh hiệu bậc Tổ Sư của ngành mình để xưng danh chính xác trong lời khấn:
- Ngành Sân Khấu – Điện Ảnh – Âm Nhạc – Sự Kiện – Livestream (12 tháng 8 Âm lịch): Thờ Tam Vị Thánh Tổ (Tiên Sư, Tổ Sư, Thánh Sư) và Cậu Quận.
- Ngành Tóc – Salon – Barber (16 tháng 3 Âm lịch): Tưởng nhớ Tiên Sư khai sáng nghề chạm khắc mái tóc và làm đẹp diện mạo.
- Ngành Spa – Thẩm Mỹ – Phun Xăm – Nail – Mỹ Phẩm (18 tháng Giêng hoặc 12 tháng 8 Âm lịch): Thờ Tiên Sư ngành Y Dược – Làm Đẹp và Bà Chúa Tinh Hoa.
- Ngành Xây Dựng – Kiến Trúc – Nội Thất – Nghề Mộc (13 tháng 6 và 20 tháng Chạp Âm lịch): Thờ Đức Tổ Sư Lỗ Ban Tiên Sư.
- Ngành May Mặc – Thời Trang – Dệt Thêu (12 tháng Chạp Âm lịch): Thờ Đức Thánh Tổ nghề May Nguyễn Thị Sen (Tứ Phi Hoàng Hậu).
- Ngành Kim Hoàn – Vàng Bạc Đá Quý (07 tháng 2 Âm lịch): Thờ Tam Vị Thánh Tổ Cao Đình Độ, Cao Đình Hương, Trần Hòa.
- Ngành Cơ Khí – Rèn Đúc – Sửa Chữa Ô Tô Xe Máy (12 tháng 2 Âm lịch): Thờ Đức Thánh Tổ Khổng Minh Không (Lý Quốc Sư).
- Ngành Ẩm Thực – Đầu Bếp – Nhà Hàng (15 tháng 8 hoặc 23 tháng Chạp Âm lịch): Thờ Tiên Sư nghề Bếp và Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân.
2. Lễ Vật Trên Mâm Cúng Tổ Nghề & Nghi Thức Dâng “Khay Dụng Cụ Nghề”
Một mâm cúng Giỗ Tổ Nghề chuẩn mực gồm: Heo sữa quay nguyên con (hoặc heo quay miếng da giòn), Gà trống ta luộc chéo cánh tiên ngậm hoa hồng, Bộ Tam Sên, 5 phần Xôi gấc – Chè trôi nước, Mâm ngũ quả tươi, Hoa cúc vàng/Hoa đồng tiền, Trầu cau cánh phượng, Rượu nếp, Trà thơm và Bộ vàng mã Giỗ Tổ.
Đặc trưng riêng của lễ cúng Tổ Nghề: Chủ cơ sở chuẩn bị một chiếc khay trải vải đỏ đặt các dụng cụ hành nghề tiêu biểu (như kéo cắt tóc, cọ trang điểm, thước Lỗ Ban, bản vẽ thiết kế, kịch bản, máy ảnh, kim chỉ) đặt ngay ngắn trên bàn lễ để Tổ Sư “khai quang gia hộ” cho đôi bàn tay người thợ.
3. Toàn Văn Bài Văn Khấn Cúng Tổ Nghề Chuẩn Cổ Truyền (Dùng Chung & Khấn Riêng Từng Ngành)
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy Ngài Đông Trù Tư Mệnh Táo Phủ Thần Quân, Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, Ngài Bản Xứ Thổ Địa, Ngài Bản Gia Táo Quân cùng chư vị Tôn Thần cai quản khu vực này.
Con kính lạy Chư vị Tiên Sư, Tổ Sư, Thánh Sư, Nghệ Sư khai sáng ngành [Đọc tên ngành nghề: Sân khấu / Tóc / Spa Thẩm mỹ / Xây dựng Lỗ Ban / May mặc / Kim hoàn / Cơ khí…] cùng chư vị Tiền bối hữu công truyền dạy nghề nghiệp.Hôm nay là ngày … tháng … năm … (Âm lịch), nhân ngày Giỗ Tổ Ngành [Tên ngành].
Tín chủ con là: [Họ tên Chủ doanh nghiệp / Chủ tiệm] cùng toàn thể anh chị em thợ thầy, nghệ sĩ, nhân viên đang làm việc tại [Tên Công ty / Tiệm / Xưởng] ngụ tại địa chỉ: [Địa chỉ chi tiết].
Chúng con thành tâm sửa biện hương hoa, trà quả, heo quay, gà trống cánh tiên, xôi chè lễ vật và dâng lên trước án bộ dụng cụ hành nghề, kính dâng lên Chư vị Tiên Sư – Tổ Nghề.
Cúi xin Chư vị Tổ Sư mở lượng hải hà, giáng lâm trước án chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật; phù hộ độ trì cho toàn thể anh chị em chúng con có sức khỏe dồi dào, tâm sáng trí minh, đôi bàn tay khéo léo, giữ vững đạo đức nghề nghiệp; cho cơ sở kinh doanh của chúng con khách hàng tín nhiệm, đơn hàng tấp nập, đồng nghiệp đoàn kết, lộc Tổ hanh thông bốn mùa.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
4. Nghi Thức Thụ Lộc Tổ & Phát Bao Lì Xì Lộc Nghề Cho Thợ Thầy
Khi tuần nhang cháy hết 2/3, chủ cơ sở cùng toàn thể nhân viên vái tạ 3 vái, đem vàng mã đi hóa và rưới nhẹ chút rượu trắng lên tro vàng. Sau đó, người chủ trao lại các dụng cụ hành nghề trên khay lễ kèm một bao lì xì đỏ “Lộc Tổ Nghề” cho từng nhân sự, rồi cả tập thể cùng quây quần thụ lộc heo quay, gà luộc, xôi chè ngay tại tiệm để gắn kết tình đồng nghiệp.