Khi em bé vừa tròn 1 tháng tuổi sau khi chào đời, gia đình tổ chức Lễ Cúng Đầy Tháng (Lễ Cúng Mụ) để tạ ơn 12 Bà Mụ (Thập Nhị Mụ Bà), Bà Mụ Chúa (Cửu Thiên Huyền Nữ / Bà Chúa Thai Sanh) và 3 Đức Ông (Thánh Sư, Tổ Sư, Tiên Sư) đã dày công nặn ra hình hài xinh xắn và che chở cho “mẹ tròn con vuông”, đồng thời chính thức đặt tên và ra mắt thành viên mới với Gia Tiên.
1. Cách Tính Ngày Cúng Đầy Tháng (“Gái Lùi 2, Trai Lùi 1”) & Cách Sắp Bàn Lễ 12 Bà Mụ
- Cách tính ngày theo lịch Âm: Tục xưa truyền lại câu “Gái lùi hai, trai lùi một” tính theo ngày sinh Âm lịch của bé ở tháng kế tiếp (ví dụ bé trai sinh ngày 10/3 Âm lịch thì cúng Đầy Tháng vào ngày 09/4 Âm lịch; bé gái sinh ngày 10/3 Âm lịch thì cúng vào ngày 08/4 Âm lịch). Nếu gia đình muốn cúng đúng ngày sinh Âm lịch cũng hoàn toàn tốt đẹp.
- Cách phân biệt lễ vật Bé Trai và Bé Gái: Mâm cúng Đầy Tháng của Bé Gái dùng 12 chén Chè Trôi Nước nhỏ + 1 tô lớn (cầu mong con gái dịu dàng, duyên phận trôi chảy); mâm cúng của Bé Trai dùng 12 chén Chè Đậu Trắng nhỏ + 1 tô lớn (cầu mong con trai học hành đỗ đạt, vững vàng). Đi kèm là 12 đĩa xôi gấc nhỏ + 1 đĩa lớn, gà trống luộc chéo cánh tiên, bộ Tam Sên, 13 miếng trầu têm cánh phượng và 13 đôi hài – váy áo Mụ Bà.
2. Bài Văn Khấn Cúng Đầy Tháng Cho Bé Trai & Bé Gái Chuẩn Nhất
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Đệ Nhất Thiên Tỷ Đại Tiên Chúa.
Con kính lạy Đệ Nhị Thiên Đế Đại Tiên Chúa.
Con kính lạy Đệ Tam Tiên Mụ Đại Tiên Chúa.
Con kính lạy Tam Thập Lục Cung Chư Vị Tiên Nương, Thập Nhị Mụ Bà (12 Bà Mụ) cùng Tam Đức Ông (Thánh Sư, Tổ Sư, Tiên Sư).
Con kính lạy Ngài Bản Cảnh Thành Hoàng, Bản Xứ Thổ Địa, Định Phúc Táo Quân cùng Cửu Huyền Thất Tổ nội ngoại hai bên.Hôm nay là ngày … tháng … năm … (Âm lịch).
Vợ chồng tín chủ con là: [Họ tên Cha] và [Họ tên Mẹ], ngụ tại địa chỉ: …
Thành tâm sửa biện hương hoa, lễ phẩm gồm 12 phần xôi chè nhỏ, 1 phần xôi chè lớn, gà trống luộc cánh tiên, bộ Tam Sên, trầu cau cánh phượng, hài áo xanh đỏ bày trước án.
Kính bẩm Chư vị Tiên Nương và Tam Đức Ông: Nhờ hồng phúc Tổ Tiên và ơn đức Chư vị Mụ Bà đã ban cho vợ chồng con sinh được cháu [Trai / Gái] vào ngày … tháng … năm … đến nay cháu đã tròn 1 tháng tuổi (Đầy Tháng). Vợ chồng con xin đặt tên khai sinh cho cháu là: [Đọc rõ Họ và Tên của bé].
Cúi xin 12 Bà Mụ và 3 Đức Ông thương xót đứa trẻ thơ dại, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật; phù hộ độ trì cho cháu [Họ tên của bé] hay ăn chóng lớn, bú khỏe ngủ ngoan, không giật mình quấy khóc đêm hôm, chân cứng đá mềm, thông minh sáng dạ, suốt đời bình an dưới bóng từ bi của Chư vị!
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần, 3 lạy)
3. Lời Đọc Nghi Thức Khai Hoa (“Bắt Miếng”) Sau Khi Khấn Đầy Tháng
Sau khi khấn xong và gieo 2 đồng xu xin keo đặt tên, người lớn tuổi hoặc cha mẹ bế bé trước bàn lễ, cầm một nhánh hoa tươi quơ nhẹ trên môi bé và đọc lời chúc Khai Hoa:
“Mở miệng ra cho có bông, có hoa / Mở miệng ra cho kẻ thương, người nhớ / Mở miệng ra cho có bạc, có tiền / Mở miệng ra cho xóm giềng quý mến!”