Trong phong tục thờ cúng Tổ tiên của người Việt, lễ cúng vong linh người đã khuất vào các kỳ giỗ như: ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng… luôn được xem là hệ trọng nhất.
Đây là dịp để con cháu tưởng niệm nguồn cội, bày tỏ đạo hiếu và gìn giữ tình nghĩa thủy chung giữa người đang sống với người đã khuất.
Cúng giỗ gia tiên thể hiện tấm lòng thương tiếc và biết ơn. Nhà đủ đầy có thể tổ chức lễ nghi chu đáo, mời họ mạc gần xa, anh em bằng hữu cùng về tưởng niệm; còn gia cảnh thanh đạm chỉ cần bát cơm, quả trứng, đĩa muối, lưng canh với ba nén hương, ngọn đèn dầu dâng cúng.
Lễ vật tuy khác nhau, nhưng điều trọng yếu vẫn là tâm thành kính.
Cách Xưng Khấn Theo Tục Xưa
Để bài văn khấn cúng giỗ đúng chuẩn tâm linh và thứ bậc, gia chủ cần nắm rõ cách xưng hô như sau:
- Nếu cha đã khuất: khấn là Hiển khảo.
- Nếu mẹ đã khuất: khấn là Hiển tỷ.
- Nếu ông đã khuất: khấn là Tổ khảo.
- Nếu bà đã khuất: khấn là Tổ tỷ.
- Nếu cụ ông đã khuất: khấn là Tằng Tổ Khảo.
- Nếu cụ bà đã khuất: khấn là Tằng Tổ Tỷ.
- Nếu anh em đã khuất: khấn là Thệ huynh, Thệ đệ.
- Nếu chị em đã khuất: khấn là Thệ tỷ, Thệ muội.
- Nếu cô dì chú bác đã khuất: khấn là Bá thúc, Cô di, Tỷ muội.
Hoặc có thể khấn chung là: Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ nội ngoại Gia tiên.
Những Điều Cần Lưu Ý Khi Cúng Giỗ Tổ Tiên
Đối với ngày giỗ của ông, bà, cha, mẹ, vợ, chồng (còn gọi là giỗ trọng), vào ngày trước chính giỗ cần làm lễ cúng cáo giỗ, còn gọi là ngày tiên thường.
Lễ cáo giỗ nhằm báo cho người đã khuất biết ngày hôm sau về hưởng giỗ, đồng thời thưa trình với Thần linh, Thổ địa nơi an táng cũng như Công Thần Thổ Địa tại gia, để hương linh được phép trở về. Nghi lễ này gồm cúng tại nhà và cúng ngoài mộ; khi cúng phải kính lễ Công Thần Thổ Địa trước, sau mới đến Gia tiên.
Ngoài việc thỉnh mời vong linh người được giỗ ngày hôm sau, còn phải cung thỉnh hương linh Gia tiên nội ngoại cùng về dự giỗ. Nhân dịp ra mộ, con cháu cũng nên tu sửa, vun bồi phần mộ cho được tươm tất.
Trong ngày chính giỗ – đúng ngày mất của người được hưởng giỗ – cần cúng thỉnh riêng người ấy trước, sau đó mới thỉnh đến vong linh hai họ nội ngoại theo thứ bậc từ cao xuống thấp, và sau cùng là cáo thỉnh Gia thần cùng chứng giám, dự hưởng lễ giỗ.
Bài Văn Khấn Khi Cúng Giỗ (Ngày Chính Kỵ)
Sau khi đã bày biện mâm cỗ cúng tươm tất, gia chủ thắp hương, chắp tay thành tâm và đọc bài văn khấn cúng giỗ sau đây:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương Chư Phật, Chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành Hoàng, ngài Bản xứ Thổ Địa, ngài Bản gia Táo Quân cùng chư vị Tôn Thần.
Con kính lạy Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Thúc Bá Đệ Huynh, Cô Di, Tỷ Muội họ nội họ ngoại.Tín chủ (chúng) con là: …………………………
Ngụ tại: ……………………………………………Hôm nay là ngày ……… tháng ……… năm ……… (Âm lịch).
Chính ngày giỗ của: …………………………………Năm qua tháng lại, vừa ngày húy lâm, ơn võng cực xem bằng trời biển. Nghĩa sinh thành không lúc nào quên. Càng nhớ công ơn gây cơ dựng nghiệp bao nhiêu, càng cảm thâm tình, không bề dãi tỏ.
Nhân ngày chính giỗ, chúng con và toàn gia con cháu, nhất tâm sắm sửa lễ vật, hương hoa, trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án, thành khẩn kính mời: ………………………………… (Tên người được giỗ).Cúi xin linh thiêng giáng lâm linh án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho con cháu bình an, gia đạo hưng long, vạn sự tốt lành.
Chúng con cũng xin kính mời các vị Tổ Tiên nội ngoại, Tổ Khảo, Tổ Tỷ, Bá Thúc, Huynh Đệ, Cô Di, Tỷ Muội đồng lai hâm hưởng.
Xin kính mời ngài Bản cảnh Thành Hoàng, Bản xứ Thổ Địa, Bản gia Táo Quân cùng các chư vị Tôn Thần giáng lâm chứng giám.Lễ mỏng tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Mâm Cúng Giỗ Cần Chuẩn Bị Những Gì?
Mâm cúng giỗ không bắt buộc phải mâm cao cỗ đầy, linh thiêng nhất vẫn là lòng thành của con cháu. Theo phong tục truyền thống, một mâm cúng giỗ thường sẽ có:
- Bát cơm úp, 1 quả trứng luộc, đĩa muối tiêu (với mâm cúng đơn giản).
- Gà luộc nguyên con (chéo cánh), hoặc xôi chè, thịt heo quay.
- Các món xào, món canh (canh măng, canh khổ qua), món mặn (thịt kho tàu) đặc trưng của vùng miền hoặc là món ăn người khuất khi sinh thời rất thích.
- Trầu cau, hoa tươi (hoa cúc, hoa huệ), trái cây tươi.
- Nhang đèn, vàng mã, trà, rượu trắng.
Nếu gia đình bận rộn và cần một mâm cúng trọn gói tươm tất, chuẩn vị truyền thống để dâng lên Tổ tiên trong ngày giỗ, hãy liên hệ ngay với Đồ Cúng Thiên Phúc. Chúng tôi chuyên cung cấp mâm cúng giao tận nơi, bày trí đẹp mắt, giúp gia đình vẹn tròn đạo hiếu!
Docungthienphuc.com
Cách bày mâm cúng và trình tự hành lễ trang nghiêm
Trong nghi thức Văn Khấn Khi Cúng Giỗ Ngày Chính Kỵ & Cách Xưng Hô Đúng Thứ Bậc, Về vị trí và nguyên tắc sắp xếp: Trước ngày chính giỗ có lễ Tiên Thường cáo Thổ Thần và mời Tổ tiên về phối hưởng; ngày chính giỗ bày mâm cỗ chính giữa án thờ Gia tiên, bát cơm trắng cắm đôi đũa bông ngay ngắn, chén nước và chén rượu đặt phía trước bát hương. Trước giờ làm lễ khoảng 15–30 phút, gia chủ nên lau dọn không gian thờ tự sạch sẽ, kiểm tra đèn nến, rót nước sạch và rượu trà mới để tụ khí thanh tịnh cho bàn lễ.
Khi thực hành Văn Khấn Khi Cúng Giỗ Ngày Chính Kỵ & Cách Xưng Hô Đúng Thứ Bậc, Khi đến khung giờ Hoàng Đạo đã chọn, người đứng chủ lễ chỉnh trang y phục gọn gàng, lịch sự, thắp 3 nén hương thơm (hoặc 1 nén hương trầm thanh tịnh), vái 3 vái trước án rồi thành tâm đọc bài văn khấn với giọng vừa đủ nghe, rõ ràng từng câu chữ.